LÖSEMİ NEDİR ?

Uzm. Dr. Berrin ERGİN YILMAZER2019-11-02 15:46:07

LÖSEMİ NEDİR ?

Lösemi bir diğer deyişle "kan kanseri", kemik iliğinin anormal hücreler ile dolması ve bu hücrelerin kana ve dokulara yayılması sonucu belirti veren kötü huylu bir hastalıktır. Tüm çocukluk çağı tümörlerinin %30-40'nı oluşturur.

Down sendromu gibi genetik yatkınlıklar, radyasyon, benzen ve türevleri (bali, vs.), böcek ilaçları gibi kimyasal maddeler, bazı kalıtsal hastalıklar ve bazı viral hastalıkların lösemiye neden oldukları bilinmektedir. Lösemi her yaşta görülebilmektedir. En sık çocukluk çağında 2-5 yaşlarında artmaktadır. 1 yaşın altında, 10 yaşın üstündeki yeni vakalarda tedaviye cevap azalmaktadır. Erkek cinsiyette sıklık biraz daha fazladır.

Çocukluk çağında en sık görülen lösemi tipi akut lösemilerdir ve tüm lösemilerin %97'sini oluşturur. Akut lösemiler içinde ise en fazla görülen ALL dediğimiz %75-80 oranı ile akut lenfoblastik lösemidir.

LÖSEMİ İLE HANGİ DURUMLARDA KARŞILAŞABİLİRİZ ?

Lösemi farklı şikayetlerle kendini gösterebilir. Farklı hücrelerdeki azalma ya da artmaya bağlı olarak bulgular değişebilir. Anemiye (kansızlık) bağlı halsizlik, çabuk yorulma, hareketle artan nefes darlığı ve solukluk meydana gelir. Trombositopeniye (pıhtılaşmayı sağlayan hücrelerde azalma) bağlı olarak, ciltte morluk oluşması, toplu iğne başı büyüklüğünde kırmızı yaygın döküntüler, burun ve diş eti kanamaları görülür. Anormal olarak artan hücreler bağışıklık sistemindeki hücrelerin yapımını bozduğu için yüksek ateş, ciddi ve dirençli enfeksiyonlar tekrarlayan ağız yaraları ve zatürre gibi ağır enfeksiyonlar görülebilir. Yine anormal hücrelerdeki kontrolsüz artış, kemik-eklem ağrılarına, göğüs kemiğinde hassasiyete, solukluk,  baş ağrısı, iştahsızlık, bulantı, kusma ve kilo kaybına neden olur. Özellikle ALL'de lenfoblastların lenf bezleri, dalak ve karaciğerde birikmesine bağlı olarak bu organlarda büyüme saptanabilir.

TANI NASIL KONULUR?

Ailelerin bahsi geçen şikayet ya da bulgulardan bir ya da birkaçını fark etmesi durumunda bir an önce bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına başvurması gerekmektedir. Herhangi şüpheli bir durumda doktorunuz sizi hematoloji uzmanına yönlendirecektir. Çocuktan basit bir hemogram dediğimiz tam kan sayımı ile lösemi ön teşhisi yapılabilir. Parmak ucundan yapılacak periferik yayma tetkiki ile de mikroskopik inceleme yapılmaktadır. Tam kan sayımı normal bile olsa lösemi dışlanamıyorsa kemik iliği aspirasyonu tanı için mutlaka yapılmalıdır. Tam kan sayımında hemoglobin dediğimiz kırmızı kan hücreleri azalmışsa, trombosit dediğimiz kan pulcukları azalmışsa ve lökosit dediğimiz vücudumuzun savunma hücreleri azalmış ya da çok artmışsa çocuk hekimi mutlaka lösemiden şüphelenip bir çocuk hematoloji uzmanına aileyi yönlendirecektir. Hematoloji uzmanının kemik iliği aspirasyonu yaparak basit bir mikroskopik inceleme ile blast dediğimiz genç hücre yapımının artmış olduğunu görmesi tanı için yeterlidir.

TEDAVİ

Farklı lösemi tiplerine göre farklı tedavi protokolleri bulunmaktadır. Tedavi öncelikle genel durumun düzeltilmesi yöntemleri ile başlar. Bu safhada kan veya kanın içindeki özel hücrelerini donörlerden (gönüllü kan verici kişi) alınarak lösemili hastaya verilmesi, enfeksiyon mevcutsa antibiyotik tedavileri, kemoterapinin diğer organlara verebileceği zararlara yönelik yan etkiler göz önünde bulundurularak bunlara ilişkin önlemlerin alınması çok önemlidir.

Ayrıca hastaların ve ailelerin hastalık hakkında bilgilendirilmesi, löseminin umutsuz değil, tersine iyi bir tedavi ve moral desteği ile lösemide %85'lere varan oranda iyileşmenin sağlandığının açıklanması tedavinin çok önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

PROGNOZ

Çocukluk çağı lösemilerinin çoğunun prognozu iyidir. Erken teşhis ve kemoterapi ile tedaviye tam yanıt özelliklede ALL dediğimiz lösemi tipinde iyidir. Özetle akut lösemiler çocukluk çağında tedavi edilebilmektedir. Aileler herhangi bir şüphe durumunda geç kalmadan bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına mutlaka başvurmalıdır.

 


Uzm. Dr. Berrin ERGİN YILMAZER

Diğer yazılara göz atın